Tam giác dịch bệnh

Hiểu biết về thuốc diệt nấm là gì, nó bảo vệ cây trồng khỏi bệnh tật như thế nào và khi nào nên xem xét sử dụng là điều quan trọng trước khi sử dụng thuốc diệt nấm.

Ba yếu tố góp phần vào sự phát triển của bệnh tật, thường được gọi là tam giác bệnh tật (hình 1). Ba yếu tố này là mầm bệnh (nấm, vi khuẩn, virus), cây chủ dễ bị tổn thương và điều kiện môi trường thích hợp. Những tình huống độ ẩm cao như mưa, sương mù, sương kéo dài hoặc tưới nước từ trên cao có thể tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển và lây nhiễm bào tử nấm. Nhiệt độ cũng đóng một vai trò quan trọng, vì một số mầm bệnh thích nền nhiệt mát mẻ, trong khi những bệnh khác phát triển mạnh ở nhiệt độ ấm hơn. Ví dụ bệnh gỉ sắt ở miền Nam ưa ẩm và nhiệt độ cao hơn, trong khi bạc lá ngô miền bắc thích điều kiện mát mẻ và ẩm ướt.

Thuốc diệt nấm bảo vệ cây ngô (bắp) như thế nào

Thuốc diệt nấm là sản phẩm có tác dụng ngăn ngừa hoặc làm giảm tác động của các bệnh do nấm gây ra. Trong khi ngô có thể bị nhiễm các bệnh do nấm, vi khuẩn hoặc virus thì thuốc diệt nấm chỉ có tác dụng với các bệnh do nấm. Một số loại thuốc diệt nấm cản trở sự phát triển và sinh sản của bệnh trong khi một số khác tác ra rào cản ức chế sự nảy mầm của bào tử. Ngoài ra có những loại thuốc diệt nấm có thể tạo ra những thay đổi trong cây trồng để giảm tính dễ bị tổn thương với lây nhiễm từ nấm nhưng không gây độc.

Những cánh đồng trồng ngô được xem là nơi có nguy cơ cao bị nấm xâm nhiễm

Các cánh đồng ngô có tiền sử bị nhiễm nấm và hoạt động văn hóa không cày xới hoặc làm đất khiến tồn dư một lượng lớn trên mặt đất có thể làm tăng nguy cơ xâm nhiễm. Trồng các sản phẩm hạt giống dễ bị tổn thương, nhạy cảm hoặc các sản phẩm có tiền sử bệnh trên thân cây có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển bệnh. Các phần của cánh đồng có ranh giới với hàng cây, lạch hoặc ao cũng có thể là một yếu tố. Việc áp dụng thuốc diệt nấm chủ động có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Lợi ích của việc bảo vệ tán cây tầng trên

Trong thời kỳ phát triển đầy hạt ở ngô, các hạt đang phát triển là nơi hấp thụ chính chất quang hợp do cây tạo ra. Nhu cầu quang hợp ở cây đang giáp hạt được ưu tiên và kết quả là để tạo hạt thì cây phải trả giá bằng sức khỏe các bộ phật khác của cây bao gồm cả rễ và thân dưới.

Giai đoạn giáp hạt có độ stress thấp giúp tối đa hóa tiềm năng năng suất ở cây trồng, trong khi độ stress cao trong khi giáp hạt có thể gây ra hiện tượng hư hạt hoặc thiếu trọng lượng, tăng khả năng nhiễm bệnh thối thân. Sức khỏe của tán lá phía trên đặc biệt quan trọng để đạt được khả năng giáp hạt tối đa. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng tán lá phía trên từ lá bắp đến lá trên cùng chịu trách nhiệm cung cấp trên 60% lượng quang hợp cần thiết để giáp hạt.

Một nhóm nghiên cứu từ Đại học bang Iowa đã tiến hành một loạt thí nghiệm năm 2016 và 2017 để đánh giá tác động của việc sử dụng thuốc diệt nấm với tình trạng đổ ngã ở cây ngô. Kết quả họ đã xác nhận mức giảm trung bình về độ ngã của thân là 9.3% và năng suất ngô tăng 4.1 bu/mẫu Anh (khoảng 145 lit) khi phun thuốc diệt nấm ở giai đoạn tăng trưởng R1. “Hiệu ứng phủ xanh” cũng được quan sát thấy, mặc dù các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng hiệu ứng này có thể dẫn đến độ ẩm của hạt cao hơn khi thu hoạch. Người ta bày tỏ lo ngại rằng thuốc diệt nấm được sử dụng để có màu xanh trên lá cây có thể là nguy cơ mầm bệnh kháng thuốc cao hơn.

Phân loại thuốc diệt nấm

Thuốc diệt nấm được phân loại theo nhiều cách bao gồm theo phương thức tác dụng, tiếp xúc hoặc hệ thống, phòng ngừa hoặc chữa bệnh.

Phương thức tác dụng

Phương thức hoạt động (MOA) mô tả quá trình nào ảnh hưởng đến nấm bệnh. Có 11 loại thuốc diệt nấm MOA, trong đó thuốc diệt nấm phổ biến nhất là chất ức chế hô hấp, ức chế sinh tổng hợp. Mười một loại MOA  còn được chia thành các nhóm mô tả mục tiêu hoặc vị trí cụ thể của hoạt động diệt nấm. Nhóm 7 và 11 là chất ức chế hô hấp được sử dụng phổ biến nhất ở ngô và nhóm 3 là chất ức chế sinh tổng hợp sterol phổ biến nhất.

Phương thức hoạt động phòng ngừa và chữa bệnh

Để một loại thuốc diệt nấm được coi là có tác dụng chữa bệnh, thành phần hoạt chất cần phải được chuyển vào một cách có hệ thống trong cây, cho phép nó ức chế các mầm bệnh hiện có trong lá. Thuốc diệt nấm chữa bệnh có thể được sử dụng ngay sau khi nhiễm trùng xảy ra. Chúng có tính hệ thống và hấp thụ vào lá và di chuyển qua xylem trong lá (cục bộ) hoặc thực vật (hệ thống acropental). Bên cạnh việc kiểm soát mầm bệnh xâm nhập vào cây trồng, thuốc diệt nấm chữa bệnh còn có tác dụng tồn tại lâu hơn vì chúng được bảo vệ khỏi rửa trôi và thời tiết. Do tính chất mang tính hệ thống của chúng, thuốc diệt nấm chữa bệnh có khả năng tiếp cận các mô thực vật mà khó có thể tiếp cận được bằng thiết bị phun.

Ngược lại thuốc diệt nấm phòng ngừa được mô ta là có tác dụng tiếp xúc, tồn tại trên bề mặt lá, bảo vệ cây khỏi sự nảy mầm của bào tử nấm xâm nhập. Thuốc diệt nấm bảo vệ cần được sử dụng trước khi nhiễm mầm bệnh.

Ba nhóm chính của phương thức xử lý qua là cho ngô như sau

1. Trizoles (nhóm 3) ức chế bất kỳ enzyme nào cần thiết cho sản xuất sterol, cần thiết cho sự phát triển của màng tế bào nấm. Sự ức chế dẫn đến nấm phát triển bất thường và cuối cùng là chết. Đây thường được coi là hợp chất chữa bệnh, nhưng có một số trường hợp ngoại lệ, như prothioconazole, một thành phần hoạt chất trong thuốc diệt nấm có hoạt tính phòng ngừa và chữa bệnh.
2. Strobilurins (nhóm 11) ức chế quá trình hô hấp của ty thể phức hợp III, làm ngừng sản xuất năng lượng, khiến nấm chết. Đây thường được coi là hợp chất chữa bệnh và thường có tác dụng “sức khỏe thực vật”.
3. SDHI (nhóm 7) ức chế hô hấp, ngăn chặn sự vận chuyển điện tử phức hợp II. Chúng hoạt động chủ yếu bằng cách ngăn chặn sự nảy mầm của bào tử.

Kết hợp các phương thức hoạt động

Để làm chậm sự phát triển tính kháng thuốc diệt nấm, điều quan trọng là kết hợp phương thức hoạt động khi sử dụng trong điều trị. Các phương thức hoạt động khác nhau phản ứng với bệnh nấm và điều kiện phát triển khác nhau, nên việc kết hợp các phương thức hoạt động có thể giúp cải thiện tính nhất quán và giảm khả năng kháng thuốc. Một sản phẩm có hai hoặc nhiều phương thức hoạt tính có thể mang lại khả năng bảo vệ ngay cả khi nấm kháng lại 1 hóa chất trong đó. Tuy nhiên để làm được điều đó thì quan trọng là phải có nhiều phương thức tác động chống lại từng căn bệnh quan trọng.

Trinh sát và ngưỡng lây nhiễm

Việc khảo sát hiện trường kịp thời và thường xuyên để phát hiện bệnh có thể làm hệ thống cảnh báo sớm. Nếu xác định được bệnh có thể đánh giá các yếu tố khác để xác định xem có nên áp dụng thuốc diệt nấm lá ngay không. Các yếu tố cần cân nhắc bao gồm sản phẩm trồng, điều kiện thời tiết hiện tại, thời tiết dự báo và giai đoạn phát triển của cây trồng.

Sử dụng thuốc diệt nấm một cách chủ động

Sử dụng thuốc diệt nấm chủ động có lợi vì một số lý do sau:

• Phun thuốc chủ động có thể giúp cây bảo vệ khỏi bệnh trước khi các triệu chứng thông thường xuất hiện. Các triệu chứng mất vài ngày mới xuất hiện sau lần xâm nhiễm đầu tiên. Khoảng thời gian giữa lần nhiễm bệnh ban đầu đến khi có triệu chứng, như đốm xám trên lá có thời gian xâm nhập vào tế bào thực vật, có thể giữ được năng suất cây trồng. Bệnh đốm lá màu xám có thời gian tiềm ẩn kéo dài 2 tuần từ khi nhiễm bệnh đến khi có vết thương nhìn thấy được.
• Thuốc diệt nấm giảm tác động các hiện tượng stress như bệnh tật, mưa đá, hạn hán và nắng nóng. Cây bị stress sẽ sinh ra hormon ethylen. Khi ethylen được sản xuất sớm, cây phát triển chậm lại, lá bắt đầu già đi và hạt có thể bị rụng, tác động mạnh đến năng suất. Thuốc diệt nấm chứa thành phần strobilurin ức chế sản xuất ethylen, chất này tác dụng giúp cây phát triển trong thời điểm stress, chẳng hạn như hạn hán.
• Trong thời kỳ sinh trường nhanh, các lớp sáp trên bề mặt lá có thể trở nên mỏng hơn, tạo điều kiện cho bệnh xâm nhập vào mô lá dễ dàng hơn.

Khả năng kháng bệnh/ chống chịu của cây ngô

Mỗi sản phẩm ngô đều có mức độ kháng bệnh khác nhau. Một loại có thể rất dễ mắc bệnh như gỉ sắt hoặc vết hắc ín và một số loại có khả năng kháng bệnh cao. Nếu điều kiện trồng trọt thuận lợi cho bệnh phát triển và trồng sản phẩm dễ bị tổn thương thì việc sử dụng thuốc diệt nấm trên lá đúng cách có thể giúp giảm tác động đến năng suất. Cần tuân thủ các quy trình quản lý kháng thuốc bệnh.

Theo TegoX dịch thuật

Link: https://news.agropages.com/News/NewsDetail---47504.htm